- تعداد نمایش : 65
- تعداد دانلود : 67
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/2058
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2026 .19 .8315
سال : 19
شماره : 7
شماره پی در پی : 125
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 7،
،
شماره پی در پی 125
تجربه زنانه یا کنش فمنیستی؛ واکاوی مؤلفه های فمنیسم رادیکال در شعر فروغ با دیدگاه انتقادی به زنانه نویسی
صفحه
(219
- 240)
امیرعباس حیدری ، ناهید اکبری (نویسنده مسئول)، رضا فرصتی جویباری
تاریخ دریافت مقاله
: اردیبهشت 1405
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: مرداد 1405
چکیده
زمینه و هدف: نقد فمینیستی در ادبیات معاصر ایران بعضاً با چالش آمیختن مباحث زنانه گویی و توصیف احساسات زنانه با گزاره های فمینیستی مواجه است. بسیاری از پژوهشها صرفاً بازتاب تجارب زنانه را به مثابه رویکرد فمینیستی قلمداد کرده اند، درحالیکه فمینیسم ازجمله فمینیسم رادیکال، بعنوان یک جریان ساختارشکن لایه های بسیار عمیقتری از تجارب زنان را بصورت هدفمند مورد توجه قرار میدهد. هدف این پژوهش تبیین مرز میان تجارب و احساسات زنانه با مؤلفه های فمنیسم رادیکال در اشعار فروغ فرخزاد میباشد.
روش مطالعه: روش پژوهش در این مقاله توصیفی ـ تحلیلی بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و بهره گیری از مبانی نظری فمینیسم رادیکال در مجموعه اشعار فروغ فرخزاد میباشد.
یافته های پژوهش: یافته های پژوهش نشان میدهد که اشعار فروغ بویژه دو دفتر پایانی (تولدی دیگر و ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد) فراتر از واگویه احساسات زنانه به بازنمایی مؤلفه های کلیدی فمینیسم رادیکال میپردازد.
نتایج پژوهش: نتایج این مقاله نشان میدهد مؤلفه های اصلی فمینیسم رادیکال شامل فردیت و هویت‌خواهی زنانه، تقدس بخشیدن به جایگاه مادر بعنوان منبع قدرت با گریزی به اسطوره خودباروری و استقلال وجود و نفی صریح نهادهای سنتی و ساختارهای مردسالار حاکم بر جامعه در شعر فروغ قابل رهگیری و بررسی است و همین گزاره ها شعر فروغ را از زنانه گویی محض بسمت یک نقد فمینیستی نزدیک کرده است.
کلمات کلیدی
شعر معاصر. فروغ فرخزاد. نقد فمینیستی. فمنیسم رادیکال. زنانه
- ابوت. پاملا و والاس. کلر (1376). درآمدی بر جامعه شناسی نگرشهای فمنیستی. ترجمه: مریم خراسانی و حمید احمدی. تهران: دنیای مادر، ص 49.
- احمدی‌نیک. نادیا و پیروز. غلامرضا (1402). «نقدی درون داستانی بر فمنیسم رادیکال: رویکرد انتقادی مهسا محب علی بر فمنیسم بر رادیکال در قالب رمان نفرین خاکستری». فصلنامه زن در فرهنگ و هنر. سال 15. شماره 4. صص 492 ـ 511.
- اسکندری. مصطفی (1403). جریان‌شناسی فمنیسم در ایران. تهران: حکمت و عرفان، ص .11
- اعزازی. شهلا (1403). فمنیسم و دیدگاه ها. مجموعه مقالات. چاپ چهارم. تهران: روشنفکران و مطالعات زنان، ص 24.
- اکلشال. رابرت و دیگران (1385). مقدمه ای بر ایدئولوژیهای سیاسی. چاپ سوم. ترجمه: محمد قائد شرفی. تهران: مرکز، ص 314.
- براهنی. رضا (1371). طلا در مس. تهران: هرمس، ص 1062.
- بیرلین. ج. ف (1391). اسطوره های موازی. ترجمه: عباس مخبر. چاپ سوم. تهران: نشر مرکز، ص 108.
- بیسلی. کریس (1385). چیستی فمنیسم. تهران: روشنگران و مطالعات زنان، ص 52.
- پاینده. حسین (1382). نقدی فمنیستی بر داستان کوتاه رؤیای یک ساخته. گفتمان نقد: مجموعه مقالاتی در نقد ادبی. تهران: روزنگار، ص 52.
- پاینده. حسین (1389). گفتمان نقد: مقالاتی در نقد ادبی. چاپ سوم. تهران: روزنگار، صص 141 ـ 145.
- تانگ. رزمری (1391). نقد و نظر: درآمدی جامع بر نظریه های فمنیستی. ترجمه: منیژه نجم عراقی. چاپ دوم. تهران: نشر نی، ص 162.
- تایسن. لوئیس (1401). نظریه های نقد ادبی معاصر. ترجمه: مازیار حسین‌زاده و فاطمه حسینی. به کوشش حسین پاینده. چاپ چهارم. تهران: نگاه امروز- حکایت قلم نوین، صص 164 ـ 165 ـ 171.
- تلطف. کامران (1393). «عصیان فردی و شورش اجتماعی در آثار فروغ فرخزاد». نگاه نو. شماره 103. صص 151 ـ 172.
- توفیقیان. خدیجه و افشون. مهدی (1388). «فمنیسم در ترازوی نقد». پژوهشنامه اسلامی زنان و خانواده. شماره 3. صص 59 ـ 92.
- جلالی. بهروز (1375). جاودانه زیستن در اوج ماندن. تهران: مروارید، صص 136 ـ 67.
- جیمز. سوزان (1398). فمنیسم و دانشهای فمنیستی. مجموعه مقالات. چاپ سوم. قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، ص 38.
- خجسته پور. سعیده و دیگران (1401). «مؤلفه های زنان نویسی در رمان اهل غرق منیرو روانی پور. با تکیه بر سبک‌شناسی فمینیستی سارا میلز». نشریه علمی سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی. دوره 15. پیاپی 82. صص 45 ـ 63.
- دستغیب. عبدالعلی (1384). پری کوچک دریا: نقد و تحلیل شعر فروغ فرخزاد. تهران: آمیتیس، ص 150.
- دلاور. پروانه و احمدی. شهرام (1397). «محورهای اندیشگی شعر فروغ فرخزاد در پیوند با برخی عناصر سبک‌شناسیک». فصلنامه پژوهشهای ادبی و بلاغی. سال ششم. شماره 24. صص 65 ـ 84.
- دوبوار. سیمون (1404). جنس دوم. دو جلد. چاپ بیست و یکم. تهران: توس، صص 30 ـ 38.
- رازیانی. برهان و دیگران (1399). «فمنیست و سیر تحول آن در ادبیات پس‌از انقلاب اسلامی». سبک‌شناسی نظم و نثر فارسی. دوره 13. پیاپی 49. صص 87 ـ 104.
- رفعت جاه. مریم (1387). تأملی در هویت زن ایرانی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، ص 5.
- روید. الین (1400). پدرسالاری. ترجمه: افشنگ مقصودی. چاپ پنجم. تهران: گل‌آذین، صص 64 ـ 66.
- زرقانی. سیدمهدی (1387). چشم‌انداز شعر معاصر ایران. تهران: ثالث، 409 ـ 419 ـ 415.
- سارسه. میشل ریو (1403). تاریخ فمنیسم. ترجمه: عبدالوهاب احمدی. چاپ سوم. تهران: روشنگران. مطالعات زنان، ص 29.
- سعدی. شیخ مصلح الدین (1390). کلیات سعدی به اهتمام محمدعلی فروغی. چاپ هفتم. تهران: نگاه، ص 276.
- سنایی. ابوالمجد مجدود بن آدم (1374). حدیقهالحقیقه و شریعت الطریقه. به تصحیح: محمدتقی مدرس رضوی. 3 جلد. چاپ چهارم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران. ص 179.
- سیاهپوش. حمید (1376). زنی تنها (یادنامه فروغ فرخزاد). تهران: نگاه، ص 46.
- شریفی شهلا و عرفانیان. لیلا (1389). «نمود زبانی تمایلات فمنیستی در رمان خوشه های خشم». زن در فرهنگ و هنر (پژوهش زنان). دوره 1. شماره 3. صص 7 ـ 21.
- شفیعی‌کدکنی. محمدرضا (1390). ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت. چاپ هفتم. تهران: سخن، ص 71.
- شمیسا. سیروس (1376). نگاهی به فروغ فرخزاد. تهران: مروارید، ص 170.
- فاضلی. مهبود (1392). «بازتاب نگاه به جنس مخالف در آثار هدایت و فروغ». فصلنامه پژوهشهای ادبی. سال 10. شماره 42. صص 81 ـ 112.
- فرخزاد. پوران (1380). کسی که مثل هیچ‌کس نیست. تهران: کاروان، صص 18 ـ 19.
- فرخزاد. فروغ (1376). دیوان اشعار فروغ فرخزاد. با مقدمه: بهروز جلالی. چاپ هفتم. تهران: مروارید.
- فریدان. بتی (1398). رازوری زنانه. ترجمه: فاطمه صادقی و گروه مترجمان. چاپ سوم. تهران: نگاه معاصر، صص 52 ـ 66.
- گرین. کیت و لبیهان. جیل (1383). فمنیسم، ادبیات و نقد. ترجمه: فاطمه حسینی به کوشش حسین پاینده. تهران: روزنگار، ص 18.
- گیدنز. آنتونی (1394). تجدّد و تشخّص. ترجمه: ناصر موفقیان. تهران: نی، ص 82.
- شمس لنگرودی. محمد (1378). تاریخ تحلیلی شعر نو (1342 ـ 1341). جلد دوم. چاپ سوم. تهران: مرکز، ص 386.
- مشرف. محمود (1393). پرشیادخت شعر. تهران: نشر ثالث، ص 361.
- مشیر‌زاده. حمیرا (1381). از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمنیسم. تهران: پژوهش شیراز، صص 51 ـ 55 . 74.
- هام. مگی (1382). نظریه های فمنیستی. ترجمه: فیروزه مهاجر و همکاران. تهران: نشر توسعه، صص 362 ـ 363.
- وولف. ویرجینیا (1404). اتاقی از آن خود. ترجمه : صفورا نوربخش. چاپ دوازدهم. تهران: نیلوفر، ص 20 ـ 29.
- یوسفی. غلامحسین (1388). چشمه روشن: دیداری با شاعران. چاپ دوازدهم. تهران: علمی، صص 654 ـ 660.